Creating an inspiring environment

Inleiding en context

In Flanders Fields installatie is onderdeel van een langlopend project waarin ik Europa en crisis onderzoek aan de hand van geschiedenis en politieke parallellen. Binnen dit project staan begrippen als gelijktijdigheid, onvermijdelijkheid en onomkeerbaarheid centraal, evenals de spanning tussen lot en keuze. De aandacht richt zich op momenten waarop politieke besluitvorming zich vastzet in scenario’s die nauwelijks nog te keren zijn.

Sinds de financiële en vastgoedcrisis staat Europa onder langdurige druk, later versterkt door de oorlog in Oekraïne. In analyses wordt regelmatig een parallel getrokken met de periode voorafgaand aan de Eerste Wereldoorlog. Rond 1900 ontwikkelden Europese grootmachten uitgebreide militaire en diplomatieke scenario’s om verlies in een toekomstig conflict te voorkomen. Na de moord op Franz Ferdinand in Sarajevo in 1914 volgde een zomer waarin Europa in een diplomatiek moeras terechtkwam dat uitmondde in mobilisatie en oorlog.

Concept en installatie

Vanuit deze historische parallel heb ik twee schilderijen gemaakt die samen worden gepresenteerd in één installatie. De wand waarop het werk wordt getoond is een integraal onderdeel van de installatie en is voorzien van speciaal ontworpen behang. Op de schilderijen zijn soldaten afgebeeld in een verwoest landschap, losjes geïnspireerd op beeldmateriaal uit de Eerste Wereldoorlog.

Het behang bevat een herhalend patroon van klaprozen. Deze bloem verwijst naar het gedicht In Flanders Fields van John McCrae, waarin de klaproos symbool werd voor de Eerste Wereldoorlog. De vormgeving sluit aan bij botanische illustraties uit flora’s, met titels en onderschriften. In plaats daarvan zijn hier namen van slagvelden rond Ieper opgenomen.

Verbeelde figuren en reflectie

De schilderijen tonen twee jonge mannen, beiden soldaat: de Engelse Anthony Eden en de Duitse Adolf Hitler, afgebeeld vóór hun politieke loopbaan. Volgens overlevering bevonden zij zich gelijktijdig in dezelfde sector van het front. Later zouden zij elkaar ontmoeten als staatslieden: Anthony Eden en Adolf Hitler.

Beiden dragen uiteindelijk bij aan de ondergang van het rijk dat zij vertegenwoordigen. Hitler sterft in 1945 in het verwoeste Berlijn. Eden treedt in 1957 af na de Suezcrisis, waarna het Britse koloniale wereldrijk zijn dominante positie verliest. Het werk stelt de vraag in hoeverre historische patronen zich herhalen en welke ruimte er bestaat voor keuze binnen situaties die als onvermijdelijk worden ervaren. Binnen deze context functioneert de In Flanders Fields installatie als een samenhangend geheel van schilderijen en wandontwerp.