Kunst in de waterlinie vormt een wezenlijk onderdeel van mijn werk als beeldend kunstenaar.
Marcel van Kerkvoorde
Beeldend kunstenaar en cultureel ondernemer
Kunst in historisch verdedigingslandschap
Geschiedenis en politiek als vertrekpunt.
Kunst in de waterlinie vormt een wezenlijk onderdeel van mijn werk als beeldend kunstenaar. Binnen de Stelling van Amsterdam onderzoek ik hoe hedendaagse kunst zich kan verhouden tot het historische verdedigingslandschap. In dat spanningsveld tussen militair erfgoed en actuele werkelijkheid ontstaan werken die het verborgen systeem van de waterlinie opnieuw zichtbaar en betekenisvol maken.
Binnen dit werkveld positioneer ik mijn praktijk expliciet als kunst in de waterlinie. Het gaat mij niet om illustratie van erfgoed, maar om een hedendaagse interventie in een historisch systeem. De waterlinie fungeert daarbij als ruimtelijk en politiek kader waarbinnen vragen over macht, bescherming en publieke ruimte opnieuw zichtbaar worden.
Kunst in historisch verdedigingslandschap
Geschiedenis en politiek als vertrekpunt.
Kunst in de waterlinie vormt een wezenlijk onderdeel van mijn werk als beeldend kunstenaar. Binnen de Stelling van Amsterdam onderzoek ik hoe hedendaagse kunst zich kan verhouden tot het historische verdedigingslandschap. In dat spanningsveld tussen militair erfgoed en actuele werkelijkheid ontstaan werken die het verborgen systeem van de waterlinie opnieuw zichtbaar en betekenisvol maken.
Binnen dit werkveld positioneer ik mijn praktijk expliciet als kunst in de waterlinie. Het gaat mij niet om illustratie van erfgoed, maar om een hedendaagse interventie in een historisch systeem. De waterlinie fungeert daarbij als ruimtelijk en politiek kader waarbinnen vragen over macht, bescherming en publieke ruimte opnieuw zichtbaar worden.
Hedendaagse interventies in historisch landschap
Moed! Mijn Soldaat, te zien bij Station Hoofddorp, is een kunstwerk dat ik heb gerealiseerd binnen de Stelling van Amsterdam. Deze kunst in de waterlinie maakt het doorgaans verborgen verdedigingslandschap zichtbaar. In opdracht van de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer heb ik met dit werk de historische gelaagdheid van de waterlinie verbonden met de hedendaagse werkelijkheid van de reiziger die hier dagelijks passeert.
Syncope 46 – Colonial, onderdeel van Syncope – documentaire installatie, Fort bij Asperen, 2018
Onverwachte parallellen ontstaan uit terugkerende machtsstructuren. Syncope maakt die zichtbaar door tijdslagen te verbinden.
De sluiting van het Suezkanaal door Gamal Abdel Nasser markeert een verschuiving van imperiale naar postkoloniale controle, waarop David Ben-Gurion, Anthony Eden en Guy Mollet militair reageren.
De Straat van Hormuz vervult nu een vergelijkbare rol: strategisch knooppunt, inzet van geopolitieke druk. Spanningen rond Iran, met leiders als Donald Trump en Benjamin Netanyahu, tonen dezelfde logica: controle over doorgangen is macht, zowel economisch als symbolisch.
Eind 2024 vond de officiële onthulling plaats van Moed! Mijn Soldaat, een kunstwerk dat in opdracht van de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer is gerealiseerd bij NS-station Hoofddorp. Dit werk maakt het verborgen verdedigingswerk van de Stelling van Amsterdam zichtbaar en verbindt het met de hedendaagse realiteit.
Syncope 46 – Colonial, onderdeel van Syncope – documentaire installatie, Fort bij Asperen, 2018
Onverwachte parallellen ontstaan uit terugkerende machtsstructuren. Syncope maakt die zichtbaar door tijdslagen te verbinden.
De sluiting van het Suezkanaal door Gamal Abdel Nasser markeert een verschuiving van imperiale naar postkoloniale controle, waarop David Ben-Gurion, Anthony Eden en Guy Mollet militair reageren.
De Straat van Hormuz vervult nu een vergelijkbare rol: strategisch knooppunt, inzet van geopolitieke druk. Spanningen rond Iran, met leiders als Donald Trump en Benjamin Netanyahu, tonen dezelfde logica: controle over doorgangen is macht, zowel economisch als symbolisch.
Kunst, strategie en context
Kunst op het snijvlak van politiek, geschiedenis en erfgoed – een persoonlijke verkenning in beeld en context
Kunst, strategie en context
Kunst op het snijvlak van politiek, geschiedenis en erfgoed – een persoonlijke verkenning in beeld en context
Als kunstenaar werk ik met de frictie tussen geschiedenis en actualiteit. Mijn werk balanceert tussen kritische observatie en poëtische benadering, waarbij ik het verleden gebruik als lens om het heden te bevragen. Mijn praktijk beweegt zich daarbij op het snijvlak van artistiek onderzoek, publieke ruimte en institutionele samenwerking binnen erfgoedcontext.
Ik onderzoek militaire esthetiek, machtsstructuren en hoe het publieke domein beïnvloed wordt door narratieven van veiligheid, controle en herinnering. Daarbij vermijd ik pamflettisme; liever nodig ik de kijker uit tot meerlagige reflectie.
Culturele praktijk
Naast mijn autonome werk initieer en cureer ik tentoonstellingen, vaak in samenwerking met collega-kunstenaars of in opdracht van erfgoedinstellingen en overheden. Mijn projecten zijn vaak contextueel en site-specifiek, waarbij ik streef naar een inclusieve dialoog tussen erfgoed, publiek en hedendaagse beeldtaal.
Geschiedenis en actualiteit zijn geen contrasten, maar lagen die ik in mijn werk met elkaar verstrengel. Of ik nu schilder, onderzoek, of samenwerk met scholieren of beleidsmakers – steeds staat het bevragen van betekenis centraal.
Projectfocus
Mijn oeuvre bestaat uit uiteenlopende werken: van monumentaal tot kwetsbaar, van schilderij tot interventie in de openbare ruimte. Projecten als Moed! Mijn Soldaat maken erfgoed zichtbaar door hedendaagse artistieke vertaling, terwijl werken als I Am Your Nightmare en Syncopé persoonlijke, historische en maatschappelijke spanningen verbeelden in een gelaagde schilderstijl.
Naast mijn autonome oeuvre ontwikkel ik kunst- en erfgoedprojecten waarin landschap, geschiedenis en macht als inhoudelijke dragers centraal staan. Vanuit mijn eigen thematiek onderzoek ik hoe militaire infrastructuur en historische plekken doorwerken in het heden en hoe kunst daarin een reflectieve en publieke rol kan vervullen.
Projecten ontstaan op het snijvlak van initiatief en samenwerking. In dialoog met erfgoedlocaties, musea en overheden formuleer ik de inhoudelijke lijn, geef ik artistieke regie aan het geheel en bewaak ik de samenhang tussen concept, locatie en publiekscontext. Collega-kunstenaars worden niet enkel uitgenodigd om werk te tonen, maar betrokken in een gedeeld onderzoek naar betekenis en positie.
Cultureel ondernemerschap betekent in mijn praktijk het verbinden van artistieke visie aan organisatorische verantwoordelijkheid: het ontwikkelen van duurzame programma’s, het positioneren van erfgoed in een actuele context en het creëren van publieke ruimte voor reflectie. Zo ontstaat een praktijk waarin autonomie en samenwerking elkaar versterken.
Kunstfort bij Vijfhuizen
Rol: beeldend kunstenaar en cultureel ondernemer, initiator en programmatisch ontwikkelaar
Verantwoordelijkheid: inhoudelijke koers, samenwerking met kunstenaars, positionering binnen de Stelling van Amsterdam
Context: erfgoedlocatie als platform voor actuele kunst en reflectie op geschiedenis en macht
Resultaat: duurzame programmering en zichtbare verankering van kunst in militair erfgoed
Fort bij Asperen
Rol: cultureel ondernemer, exploitant en strategisch programmeur in opdracht van Staatsbosbeheer
Verantwoordelijkheid: professionele organisatie, publieksontwikkeling en culturele positionering van de locatie
Context: transformatie van militair erfgoed naar publieksgerichte culturele bestemming
Resultaat: stabiele exploitatie met culturele signatuur en publieksfunctie
StellingTour
Rol: initiatiefnemer en inhoudelijk ontwikkelaar
Verantwoordelijkheid: vertaling van waterlinie-erfgoed naar verhaal, route en beeld
Context: platform rond forten en waterlinies, met focus op geschiedenis, landschap en identiteit
Resultaat: publieksgerichte ontsluiting van erfgoed in samenhangende narratieven
Kunsteducatie.net
Rol: ontwikkelaar en uitvoerder van structurele educatieprogramma’s
Verantwoordelijkheid: inhoudelijke lijn, koppeling aan kerndoelen en erfgoedcontext
Context: samenwerking met scholen, musea en erfgoedinstellingen
Resultaat: duurzame leerlijnen rond kunst, geschiedenis en burgerschap
Uitgangspunt
Hier verzamel ik teksten die voortkomen uit mijn eigen onderzoek, ontwikkeling en positie. Ze ontstaan niet vooraf als mening, maar onderweg: tijdens het werken, kijken, lezen en maken. Denken is voor mij geen abstracte oefening, maar een manier om grip te houden. Context is daarbij bepalend: geschiedenis, macht en instituties vormen het kader.
Calculating Empires
Tijdens een bezoek aan Rijksmuseum Twenthe bleef vooral Calculating Empires van Kate Crawford en Vladan Joler hangen, omdat ik er parallellen in herkende met mijn werk Moed! mijn soldaat. Beide werken raken aan dezelfde spanning: de mens binnen systemen van technologie, controle en militaire macht. Vooral de koppeling tussen innovatie, surveillance en oorlogsvoering maakte zichtbaar hoe techniek de afstand tot menselijke verantwoordelijkheid steeds groter maakt.
Playtime – installatie over sportvelden en ruimtedruk
Deze tekst verbindt het NRC artikel over verdwijnende sportvelden met Playtime. Het artikel laat zien hoe sportterreinen onder stedelijke druk verschuiven naar potentiële bouwlocaties. Playtime toont dezelfde spanning: een voetbalveld verandert op het moment dat een bouwproject wordt aangekondigd. De installatie maakt zichtbaar hoe een ogenschijnlijk neutrale plek deel wordt van planvorming. Daarmee sluit het werk aan bij de actuele discussie over ruimte, prioritering en de kwetsbare positie van sport binnen stedelijke ontwikkeling.
Van Geschiedenis naar Toekomst
VWO 3-leerlingen van het Kaj Munk College onderzochten hoe onzichtbaar erfgoed, zoals de Stelling van Amsterdam, opnieuw zichtbaar kan worden in de hedendaagse stad. Geïnspireerd door het kunstwerk Moed! bij station Hoofddorp ontwierpen zij toekomstgerichte concepten, waaronder een verhoogde infinity loop over de Geniedijk met waterpartijen en publieke ruimte. Onder begeleiding van kunstenaar Marcel van Kerkvoorde verkenden zij de omgeving, verdiepten zich in geschiedenis en ontwerpprincipes, en leerden erfgoed op vernieuwende wijze te vertalen naar het stedelijk landschap van nu. Een educatief project waarin verbeelding, ontwerp en historisch bewustzijn samenkomen.
De voortrazende burger
De Duitse socioloog Hartmut Rosa beschrijft hoe versnelling en groeidruk leiden tot agressie en vervreemding, en pleit voor resonantie als tegenwicht. Dit denken sluit aan bij het kunstwerk Der Tempo Mann, waarin rustgevende handelingen en lichamelijke gebaren worden verbonden met maatschappelijke druk en uitputting.
Creatief project brengt de Stelling van Amsterdam tot leven
VWO 3-leerlingen van het Kaj Munk College zijn gestart met een creatief project om de Stelling van Amsterdam beter zichtbaar te maken rondom station Hoofddorp. Tijdens een excursie verkenden ze de omgeving, onderzochten architectuur en erfgoed, en kregen inspiratie van het kunstwerk Moed!. Het project combineert geschiedenis, kunst en ontwerp, waarbij leerlingen als landschapsarchitecten innovatieve oplossingen bedenken. De komende weken werken ze aan hun plannen met feedback en begeleiding van docenten. Het project maakt geschiedenis tastbaar en ontwikkelt vaardigheden in ruimtelijke vormgeving. Iedereen kijkt uit naar de eindresultaten en de frisse ideeën van de leerlingen!
‘In de kunst wordt nog heel wat meer discipline vereist dan in het leger’
Cees Buddingh