Spannenden parallelen in Enschede
Zaalbeeld
Tijdens een bezoek aan Rijksmuseum Twenthe bleef vooral de tentoonstelling Calculating Empires – A Genealogy of Technology and Power Since 1500 van Kate Crawford en Vladan Joler hangen, omdat ik er opvallende parallellen in herkende met mijn eigen werk Moed! mijn soldaat. Beide werken raken aan dezelfde spanning: de mens binnen systemen van technologie, controle en militaire macht.
In Moed! mijn soldaat staat voor mij niet de held centraal, maar een mens die moed moet tonen terwijl de logica van systemen steeds onpersoonlijker wordt. Het lichaam is aanwezig, maar beslissingen lijken al genomen voordat iemand ze nog werkelijk kan beïnvloeden. Juist die spanning tussen individuele aanwezigheid en abstracte macht vormt voor mij de kern van het werk.
Diezelfde spanning wordt zichtbaar in Calculating Empires. Het enorme schema toont technologie niet als neutraal instrument, maar als een netwerk van infrastructuur, classificatie, communicatie en controle dat zich sinds 1500 voortdurend heeft uitgebreid. Van boekdrukkunst en fotografie tot internet, surveillance en AI blijft dezelfde vraag terugkeren: wie ordent de wereld, en wie wordt er geordend?
Wat mij het meest trof, was de voortdurende koppeling tussen innovatie en militaire ontwikkeling. Luchtmacht, cyberoorlog, ruimtevaart en geautomatiseerde slagvelden verschijnen niet als bijzaak, maar als motor van technologische vooruitgang. Juist daar herken ik de echo van Moed! mijn soldaat: moed als iets wat nodig blijft terwijl techniek en protocol de afstand tot menselijke verantwoordelijkheid vergroten.
Daardoor voelt Calculating Empires niet alleen historisch, maar ook urgent. Platformmacht, data en AI vormen nieuwe frontlinies waarin systemen bepalen wie zichtbaar is, wie gevolgd wordt en wie als doel verschijnt. En ergens daarin staat nog steeds een mens die probeert moedig te blijven binnen structuren die steeds groter, sneller en abstracter worden.
