Creating an inspiring environment
Creating an inspiring environment
Organizing the creative process
Die Macher – installatie over macht en leiderschap
Die Macher installatie bestaat uit acht portretstukken die samenkomen in één ruimtelijke opstelling. Deze installatie over macht en leiderschap wordt gepresenteerd als een losstaande wand van circa dertien meter lang en 2,40 meter hoog. De wand is opgebouwd uit een frame met gipsplaten en bekleed met behang, waarop de schilderijen zijn geplaatst.
Opbouw en presentatie van de installatie
De installatie vormt één autonoom geheel. De portretstukken zijn niet afzonderlijk gepresenteerd, maar functioneren gezamenlijk binnen de wandopstelling. De schaal en lengte van de wand bepalen het ritme van de kijkervaring en benadrukken het karakter van de portretinstallatie over macht.
Verbeelde figuren en politieke iconografie
De schilderijen verbeelden twee historische iconen van politieke macht. Eén portret toont de jeugdige Josif Stalin, zeven portretten tonen de jeugdige Winston Churchill. Afgebeeld als adolescenten en jongvolwassenen dragen zij een belofte in zich: de figuur vóór de macht. De tegenstelling tussen de ‘slechte’ en de ‘goede’ leider vormt een expliciete spanningslijn binnen deze politieke iconografie in kunst.
Het portret van Stalin, Josif Vissarionovitsj Dzjoegasjvili, toont een zelfverzekerde en onbevangen jongeling. Een figuur waarop de realiteit van macht en ideologie nog geen vat heeft. De voorstelling benadrukt het moment vóór radicalisering en machtsuitoefening, een terugkerend motief binnen de Die Macher installatie.
De zeven portretten van Churchill tonen hem in zijn vormende jaren. Zij verwijzen naar zijn ongelukkige jeugd, zijn positie als zoon uit een aristocratisch milieu en de verwachtingen die daarmee gepaard gingen. De schilderijen maken zichtbaar hoe vorming, afkomst en persoonlijke tekortkomingen samenkomen vóór zijn latere leiderschap. Daarmee verbindt de installatie macht en biografie binnen één beeldtaal.
Thematiek: macht, leiderschap en constructie
Die Macher installatie is gelaagd en onderzoekt tegenstellingen als goed en kwaad, verlangen en ontsporing. Het werk stelt vragen over leiderschap als constructie en over de leider als projectie: de leider als schepper, als god op aarde, of als drager van collectieve verwachtingen. Macht verschijnt hier niet als vaststaand gegeven, maar als proces.
De inhoudelijke inspiratie voor deze installatie over macht en leiderschap ligt in krantenartikelen over de hedendaagse leiderschapscrisis en in het boek De geest van despotisme van Manfred F.R. Kets de Vries. Deze bronnen vormen het theoretische kader waarbinnen macht, karakter en toeval gezamenlijk worden gelezen.
Historische context: toeval en leiderschap
Churchill geldt historisch als een wereldleider, maar zijn positie kwam niet voort uit een rechte lijn. Hij werd min of meer toevallig premier na het falen van het Britse expeditieleger in Noorwegen in 1940, na de Duitse inval. Zijn weg naar leiderschap kenmerkt zich door misrekeningen, conflicten en vallen en opstaan. Deze ambiguïteit is een essentieel onderdeel van de portretinstallatie macht en leiderschap.
Kunsthistorische verwantschap
De serie is losjes iconografisch geïnspireerd op De Krankzinnigen van Jan van Herwijnen (1889–1965). Deze reeks tekeningen, uitgevoerd in zwart krijt op levensgroot formaat, bevindt zich sinds 2005 in langdurig bruikleen bij het Museum Arnhem. De verwijzing fungeert als kunsthistorische context en positioneert het werk binnen een bredere traditie van figuratieve machtsonderzoeking. Binnen de Die Macher installatie wordt leiderschap onderzocht als historisch en cultureel construct.
