Moed! | kunstopdracht Stelling van Amsterdam

Versterking aanwezigheid van het werelderfgoed rond het station Hoofddorp

Moed! | kunstopdracht Stelling van Amsterdam

 

Versterking aanwezigheid van het werelderfgoed rond het station Hoofddorp

Inleiding

In de zomer van 2024 zal mijn nieuwste kunstwerk een prominente plaats krijgen op en rond het NS-station Hoofddorp. Met dit werk wil ik het verborgen verdedigingswerk van de Stelling van Amsterdam beter zichtbaar maken en het verbinden met de rauwe actualiteit.

De realisatie van dit kunstwerk is een gezamenlijke opdracht van de Provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer. Het komt voort uit het probleem dat de Stelling van Amsterdam door de ruimtelijke ontwikkelingen rond het NS-station onvoldoende zichtbaar is geworden.

De aanleiding voor deze opdracht is een onderzoek van de provincie naar de verbindende liniedijken tussen de forten van de Stelling van Amsterdam. Deze forten worden gekoesterd vanwege hun UNESCO-bescherming, maar dreigen geïsoleerd te raken en niet langer herkenbaar te zijn als liniedijk in een veranderend landschap, tenzij er aandacht wordt besteed aan de verdwijnende lijnvormige elementen.

Probleemstelling

De aanleiding voor de opdracht is een onderzoek van de provincie naar de verbindende liniedijken tussen de forten van de Stelling van Amsterdam. De forten worden gekoesterd vanwege UNESCO-bescherming, maar dreigen geisoleerd te raken en niet meer herkenbaar als liniedijk in een veranderend landschap als er geen aandacht wordt besteed aan de verdwijnende lijnvormige elementen.

In het onderzoek is het station Hoofddorp gedefinieerd als probleemlocatie. Het station Hoofddorp oogt als een stadspoort met twee kantoortorens, waar reizigers zich tussen haasten alsof er geen verleden bestaat, waardoor de Stelling van Amsterdam uit het zicht verdwijnt. Het lijkt alsof een schoen een vettig spoor in de klei trekt en alles opzij smeert.

De liniedijk in de Haarlemmermeer bestaat uit kaarsrechte lijnen in het landschap. Bijna over de hele lengte zijn er wandel- en fietsverbindingen die de dijk ontsluiten en goed zichtbaar maken. Alleen rond het station van Hoofddorp is de liniedijk niet goed beleefbaar en verdwijnt de Stelling van Amsterdam volledig uit beeld in de stationsomgeving.

Rond het station Hoofddorp is te zien wat er gebeurt als je ontwerpt vanuit zichtlijnen en vervoersstromen. Structuren, erfgoed en geschiedenis raken uit beeld. Er bestaat een risico op veel spijt en diepe droefheid, vergelijkbaar met Liverpool waar de historische havens van de werelderfgoedlijst werden geschrapt.

Adaptief en flexibel

Het afgelopen jaar zijn er tal van voornemens, plannen en ambities onthuld met betrekking tot het stationsgebied van Hoofddorp. Het ‘verdichtingsplan’ kan overweldigend zijn. Er is een ambitieus streven om tussen de 15.000 en 25.000 woningen te realiseren in dit gebied, gepaard gaande met spraakmakende architectuur. Met het voornemen om de Noord-Zuidlijn vanuit Amsterdam door te trekken, dient het provinciale programma ‘Bereikbare Steden’ gestalte te krijgen. Diverse belanghebbenden zijn betrokken, waaronder de Provincie Noord-Holland, de Metropoolregio Amsterdam, de Ministeries van Infrastructuur en Waterstaat, Binnenlandse Zaken, de Vervoerregio Amsterdam, ProRail en NS.

Gezien de dynamische aard van de stationsomgeving is het van essentieel belang dat het kunstwerk zich adaptief en flexibel opstelt wat betreft zijn plaatsing. De gekozen vorm maakt het mogelijk om tijdelijke aanpassingen te realiseren en te faciliteren.