Syncope

Syncope van Marcel van Kerkvoorde is een documentaire installatie van vijftig schilderijen die geschiedenis, educatie en erfgoed samenbrengt. De reeks volgt twee mannen van de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog tot de dekolonisatie van 1958. Hun wegen kruisen licht en duister, macht en verlies. Het werk verbeeldt een alternatieve, associatieve geschiedenis waarin verleden en heden in elkaar overvloeien en de grenzen tussen overwinnaar en verliezer vervagen.

In Flanders Fields

Dit werk maakt deel uit van een langlopend project waarin ik de Europese crisis onderzoek vanuit historische en politieke parallellen. Begrippen als gelijktijdigheid, onvermijdelijkheid en keuze vormen de kern. Vanuit de financiële en Oekraïne-crisis kijk ik terug naar de zomer van 1914, waarin Europa via diplomatiek falen afgleed naar de Eerste Wereldoorlog. Twee schilderijen, gepresenteerd op speciaal ontworpen behang met klaprozen en veldnamen rond Ieper, tonen een Engelse en een Duitse soldaat: Anthony Eden en Adolf Hitler. Beiden vochten mogelijk tegelijk aan het front, ontmoetten elkaar later als staatsman, en zagen hun rijk uiteenvallen. De installatie verbindt verleden en heden, en stelt de vraag: herhaalt de geschiedenis zich?

Er is ons eindelijk iets overkomen

Voor de kunstmanifestatie Doorbroken Lijn realiseerde ik een installatie op de Geniedijk in de Haarlemmermeer. De dijk werd aan weerszijden bedekt met zandzakken en overspannen door twee grote zeildoeken: aan de ene zijde een schildering van een familie, aan de andere soldaten. Het werk stelt vragen over strijd, herinnering en verantwoordelijkheid. Geïnspireerd door het Belgische oorlogsmonument De Dodengang verwijst het naar Srebrenica en de Nederlandse vredesmissie in Joegoslavië. In een tijd waarin oorlog als voltooid verleden werd beschouwd, wilde ik een visueel antwoord geven op de opmerking: ‘Hoe kun je werk maken over oorlog als je het zelf niet hebt meegemaakt?’

Een genoeglijk gemis

Deze installatie, getoond op de tentoonstelling Tracing Places in Haarlem, bestaat uit vijftien tekeningen op veldezels die samen een persoonlijke geschiedenis vormen. Van een weggetje in Polen aan het begin van WOII tot Hannie Schaft in de duinen, van Napoleon bij Austerlitz tot Mulisch en Sartre in Parijs: historische feiten vermengen zich met verbeelding. Ook de vlucht van Anthony Fokker boven Haarlem wordt bevraagd als gemanipuleerd beeld. De titel Een genoeglijk gemis verwoordt het verlangen deel uit te maken van geschiedenis. Niet als objectieve reconstructie, maar als visuele canon: mijn waarheid, mijn blik, mijn samenhang.