Moed! mijn soldaat verbindt verleden en heden tot een moreel landschap. In deze Moed! mijn soldaat kunstinstallatie wordt de Stelling van Amsterdam niet alleen herinnerd, maar hergeactiveerd als spiegel van hedendaagse moed — tussen erfgoed, oorlog en burgerlijke verantwoordelijkheid.
Syncope van Marcel van Kerkvoorde is een documentaire installatie van vijftig schilderijen die geschiedenis, educatie en erfgoed samenbrengt. De reeks volgt twee mannen van de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog tot de dekolonisatie van 1958. Hun wegen kruisen licht en duister, macht en verlies. Het werk verbeeldt een alternatieve, associatieve geschiedenis waarin verleden en heden in elkaar overvloeien en de grenzen tussen overwinnaar en verliezer vervagen.
Dit werk verbeeldt de onomkeerbaarheid van gebeurtenissen, de persoonlijke beleving en de kracht van keuze. In De Wassing staan mannen onder de douche, in een badruimte, reinigend voor of na de dag. Het moment onder de douche voelt als een cocon — een tijdelijke ontsnapping aan de wereld. De crisis verdwijnt even. Water spoelt de zorgen weg: reiniging, zuivering, naaktheid en stilte smelten samen in een beeld van kwetsbaarheid en hernieuwde kracht.
Het Srebrenica kunstwerk van Kerkvoorde, Don’t shoot the pianoplayer (2013), verwijst naar de val van Srebrenica en de rol van Dutchbat. In drie vergulde handscheppen, geplaatst op een zilveren voet, wordt machteloosheid tastbaar gemaakt. Deze installatiekunst verbindt ritueel, schuld en herinnering, en markeert een sleutelmoment in Van Kerkvoorde’s onderzoek naar moraal en collectief geheugen.
Dit werk maakt deel uit van een langlopend project waarin ik de Europese crisis onderzoek vanuit historische en politieke parallellen. Begrippen als gelijktijdigheid, onvermijdelijkheid en keuze vormen de kern. Vanuit de financiële en Oekraïne-crisis kijk ik terug naar de zomer van 1914, waarin Europa via diplomatiek falen afgleed naar de Eerste Wereldoorlog. Twee schilderijen, gepresenteerd op speciaal ontworpen behang met klaprozen en veldnamen rond Ieper, tonen een Engelse en een Duitse soldaat: Anthony Eden en Adolf Hitler. Beiden vochten mogelijk tegelijk aan het front, ontmoetten elkaar later als staatsman, en zagen hun rijk uiteenvallen. De installatie verbindt verleden en heden, en stelt de vraag: herhaalt de geschiedenis zich?
Ter gelegenheid van mijn huwelijk maakte ik een serie van zes schilderijen, speciaal voor de Stompe Toren in Spaarnwoude waar wij trouwden. Omdat deze locatie bekendstaat om haar tentoonstellingen, wilde ik graag trouwen te midden van mijn eigen werk. De serie is intiem, persoonlijk en symbolisch — een beeldend ritueel waarin liefde, verbondenheid en betekenis samenkomen.
De tentoonstelling Memorial Images in het Centrum voor Beeldende Kunst Alphen aan den Rijn stelde de vraag hoe je herdenkt terwijl de ellende voortduurt. Mijn installatie Het Paradijs borduurde voort op Dein Schweigen Fass ich en werd mede geïnspireerd door een foto uit 1974 van het conflict op Cyprus: een dode soldaat, opgezwollen, bekeken met afschuw. De installatie spoelt de tijd terug: we zien de soldaat in zijn ochtendritueel – kleden, wassen, eten – vlak voor zijn dood. Zijn intieme handelingen worden geconfronteerd met het onafgebroken mediabombardement van geweld. Zo wordt oorlog teruggebracht tot menselijke proporties en blijft de centrale vraag staan: hoe herdenk je als het geweld nooit ophoudt?
Dit werk verbeeldt de razendsnel veranderende woonomgeving waarin ik leefde. Rond de eeuwwisseling transformeerde het landschap ingrijpend door grootschalige infrastructurele projecten zoals de HSL, de Polderbaan, snelweg A5 en het bedrijvengebied Beukenhorst. Wat ooit open ruimte was, werd stap voor stap opgeslokt door beton, verkeer en economische ambitie.
Deze videoinstallatie, o.a. getoond bij Arti et Amicitiae en Fort bij Asperen, legt een confronterende link tussen de oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië en de Tweede Wereldoorlog. Centraal staat Arkan, leider van de beruchte Arkan Tigers, verantwoordelijk voor etnische zuiveringen. In een BBC-interview uit 1993 zegt hij: “Het kan me geen moer schelen dat ze me De Verschrikkelijke noemen.” De beelden worden begeleid door de openingsakte van Rienzi, Hitlers favoriete opera. Het werk toont hoe geweld, propaganda en ontmenselijking een terugkerend patroon vormen in de Europese geschiedenis.
The Moment is ontstaan uit mijn zomerse fietsreizen door Europa. Bij terugkomst tekende ik fragmenten van herinnering: wat zag ik toen ik vertrok, wat daarna, en wat volgde? Geheugen vervormt – sommige landschappen bleken bij herbezoek anders dan ik ze had verbeeld. In Kunstcentrum De Twee Wezen vormden die tekeningen een installatie: een stalen constructie met rug-aan-rug geplaatste panorama’s. De ene zijde toonde het riviertje de Drecht, mijn trainingsroute; de andere het stationsplein van Schiphol Plaza, mijn woonomgeving. Boven het geheel hing mijn fiets — het voertuig van vertrek en terugkeer, én van verbeelding.
