Deze kunstwerken, tentoonstellingen en projecten zijn losjes verbonden door een gemeenschappelijk uitgangspunt. Als oud-dienstweigeraar én al jarenlang betrokken bij een van de forten van de Stelling van Amsterdam, beweeg ik mij met mijn werk op de grens van het politieke, historische en militaire. Altijd met verwondering, met een licht kritische blik en oog voor detail. Mijn grote belangstelling voor erfgoed en geschiedenis vormt daarbij de basis, maar zonder te vervallen in pamflettisme of activisme. Liever nodig ik uit tot kijken, denken en opnieuw waarnemen.
Moed! mijn soldaat verbindt verleden en heden tot een moreel landschap. In deze Moed! mijn soldaat kunstinstallatie wordt de Stelling van Amsterdam niet alleen herinnerd, maar hergeactiveerd als spiegel van hedendaagse moed — tussen erfgoed, oorlog en burgerlijke verantwoordelijkheid.
Serie van vierentwintig tekeningen, gepresenteerd als een sequentiële installatie. Het werk onderzoekt macht en beeldvorming door middel van herhaling, tempo en ruimtelijke ordening. De tekeningen functioneren afzonderlijk, maar vormen gezamenlijk een doorlopende beeldreeks waarin optreden en reactie centraal staan.
Syncope van Marcel van Kerkvoorde is een documentaire installatie van vijftig schilderijen die geschiedenis, educatie en erfgoed samenbrengt. De reeks volgt twee mannen van de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog tot de dekolonisatie van 1958. Hun wegen kruisen licht en duister, macht en verlies. Het werk verbeeldt een alternatieve, associatieve geschiedenis waarin verleden en heden in elkaar overvloeien en de grenzen tussen overwinnaar en verliezer vervagen.
2018 was een kanteljaar voor Fort bij Asperen. Na het verdwijnen van Stichting Kunstfort Asperen troffen we een verweesd fort aan met een gefrustreerde vrijwilligersgroep en een stilgevallen horecabedrijf. Onder het motto ‘wat kan dat kan’ werd met een zakelijke lening en beperkt budget een nieuw tentoonstellingsseizoen opgezet. Vrijwilligers werden opnieuw betrokken, De Taveerne heropgestart en het fort klaargemaakt voor kunst. De contacten met gemeente, provincie en fondsen zijn hersteld, en het jaar opende met ruimtelijk werk van Dik Box.
Dit werk verbeeldt de onomkeerbaarheid van gebeurtenissen, de persoonlijke beleving en de kracht van keuze. In De Wassing staan mannen onder de douche, in een badruimte, reinigend voor of na de dag. Het moment onder de douche voelt als een cocon — een tijdelijke ontsnapping aan de wereld. De crisis verdwijnt even. Water spoelt de zorgen weg: reiniging, zuivering, naaktheid en stilte smelten samen in een beeld van kwetsbaarheid en hernieuwde kracht.
Het Srebrenica kunstwerk van Kerkvoorde, Don’t shoot the pianoplayer (2013), verwijst naar de val van Srebrenica en de rol van Dutchbat. In drie vergulde handscheppen, geplaatst op een zilveren voet, wordt machteloosheid tastbaar gemaakt. Deze installatiekunst verbindt ritueel, schuld en herinnering, en markeert een sleutelmoment in Van Kerkvoorde’s onderzoek naar moraal en collectief geheugen.
Dit werk maakt deel uit van een langlopend project waarin ik de Europese crisis onderzoek vanuit historische en politieke parallellen. Begrippen als gelijktijdigheid, onvermijdelijkheid en keuze vormen de kern. Vanuit de financiële en Oekraïne-crisis kijk ik terug naar de zomer van 1914, waarin Europa via diplomatiek falen afgleed naar de Eerste Wereldoorlog. Twee schilderijen, gepresenteerd op speciaal ontworpen behang met klaprozen en veldnamen rond Ieper, tonen een Engelse en een Duitse soldaat: Anthony Eden en Adolf Hitler. Beiden vochten mogelijk tegelijk aan het front, ontmoetten elkaar later als staatsman, en zagen hun rijk uiteenvallen. De installatie verbindt verleden en heden, en stelt de vraag: herhaalt de geschiedenis zich?
De tentoonstelling Memorial Images in het Centrum voor Beeldende Kunst Alphen aan den Rijn stelde de vraag hoe je herdenkt terwijl de ellende voortduurt. Mijn installatie Het Paradijs borduurde voort op Dein Schweigen Fass ich en werd mede geïnspireerd door een foto uit 1974 van het conflict op Cyprus: een dode soldaat, opgezwollen, bekeken met afschuw. De installatie spoelt de tijd terug: we zien de soldaat in zijn ochtendritueel – kleden, wassen, eten – vlak voor zijn dood. Zijn intieme handelingen worden geconfronteerd met het onafgebroken mediabombardement van geweld. Zo wordt oorlog teruggebracht tot menselijke proporties en blijft de centrale vraag staan: hoe herdenk je als het geweld nooit ophoudt?
Deze videoinstallatie, o.a. getoond bij Arti et Amicitiae en Fort bij Asperen, legt een confronterende link tussen de oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië en de Tweede Wereldoorlog. Centraal staat Arkan, leider van de beruchte Arkan Tigers, verantwoordelijk voor etnische zuiveringen. In een BBC-interview uit 1993 zegt hij: “Het kan me geen moer schelen dat ze me De Verschrikkelijke noemen.” De beelden worden begeleid door de openingsakte van Rienzi, Hitlers favoriete opera. Het werk toont hoe geweld, propaganda en ontmenselijking een terugkerend patroon vormen in de Europese geschiedenis.
Deze installatie, gemaakt voor de manifestatie Ik heb geen zoon om mijn gedachtenis levend te houden in Kortenhoef, onderzoekt het moment waarop het lot onomkeerbaar wordt. Bezoekers betraden via een voetbalhek het werk en kozen — bewust of onbewust — de rol van dader of slachtoffer. De tekst op het hek verwees naar een zelfmoordaanslag in Jeruzalem (25-2-96, buslijn 18). Binnen toonden schilderijen dader en slachtoffer onder de douche, en het interieur van de bus. De titel verwijst naar Wagner én naar de stilte na geweld: Dein Schweigen Fass ich. Een werk over keuze, schuld en onherroepelijkheid.
